Topraklama Ölçümleri
elektriksel-kontroller-topraklama-olcumleri-4932jpg

İşyerlerinin yasal zorunluluğu olan iş sağlığı ve güvenliği standartlarının bir parçası olan topraklama ölçümü elektrik tesisatlarının ihtiyaç duyduğu Kontrollerden biridir. Elektrik tesisatının uygunluk raporunun alınabilmesi için gerekli ölçümlerin yasalara uygun şekilde yapılması gerekiyor.

Kontroller elektrik tesisatı ile ilgili riskleri ortaya koyarak iş güvenliğini ve verimliliğini arttırıyor. Toprağın iletkenlik ve direnç özelliklerinin toprak direnci test cihazı ile ölçülmesi elektrik tesisatı kontrolleri arasında en önemlisidir.

Toprak direnci toprağın elektrik akımına maruz kaldığında gösterdiği tepki olarak ifade edilir. Kullanılan ölçüm cihazı olan toprak megerleri; toprak elektrodu,  akım elektrodu ve potansiyel elektrodu olarak üç adet elektrot içermektedir. Binada bulunan topraklama değerinin ölçülmesi işlemlerini ve rapor hazırlama işlemlerini sertifikası olan uzman kişiler gerçekleştirmektedir. Raporun hazırlanması ve yasalara uygun şekilde eksiklerin giderilmesi işletmeler için önemlidir.

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları yönetmeliğinde elektik tesisatı, topraklama tesisatı, paratoner tesisatı, transformatör ve akümülatör tesisatlarının periyodik kontrollerinin, ölçümlerinin yapılması hakkında yasal zorunluluk açıklanmıştır.

Ayrıca, Elektrik Tesislerinde Topraklama Yönetmeliği’nde belirtilen şartlarda ve belirtilen sürelerde Elektrik Tesislerinde topraklamaların uygunluğu ile ilgili denetimler yapılmalıdır. Topraklama ölçümleri arasında; topraklama direnci ölçümü, yalıtkanlık direnci ölçümü, süreklilik direnci ölçümü ve kaçak akım rölesi ölçümü gibi farklı ölçüm çeşitleri bulunuyor.

Topraklama Ölçümü Nasıl Yapılır?

Topraklama sistemleri endüstriyel alanlarda insanların, cihaz ve ekipmanların güvenliğini sağlamak için belli standartlarda olmalıdır. Topraklama ekipmanlar ile toprak arasında iletken bağlantısı kuran sistemdir. Kaçak akımların güvenli bir şekilde toprağa yönlendirilmesini sağlar. Bu sistem topraklama elektrodu ile çalışır. Topraklama elektrodunun direnci güvenli olarak belirlenen seviyede olmalıdır. Ölçümler toprağın elektrik akımını nasıl ilettiğini gösteren değerler sunar.

Meger ile ölçüm yapılırken ilk adımda elektrik akımı tamamen kesilir. Meger cihazında bulunan kazıklar nemli toprağa çakılır. Toprağın nemli olması önemlidir. Gerekli ayarlamalar yapıldıktan sonra test düğmesine basılarak ölçüm başlatılır. Topraklama ölçümü nasıl yapılır sorusunun aslında çok daha geniş teorik cevapları da vardır. Farklı ölçüm metotlarından bahsedilse de günümüzde ilerleyen teknolojinin sunduğu hassas cihazlar en doğru yöntem olarak kullanılmaktadır.

Toprağın cinsine göre özgül direncin seviyesi belli aralıklarda olmalıdır. Örneğin killi toprakta özgül direnç 100 ohm olarak belirlenmiştir. Topraklama direncinin ölçülmesi elektrik akımının topraktan nasıl geçtiğinin ölçülmesidir. Topraklama ölçümünde amaç en uygun direnç seviyesini bulmaktır. Nem yoğunluğuna göre toprak direnci değişir.

Meger cihazıyla ölçüm yapmak profesyonel bir iştir. Çubuklar arasında gerilim oluşacağından topraklama ölçümü tehlikeli durumlar yaratabilir. Test ve ölçümlerin bu alanda uzman ve sertifikalı kişiler tarafından yapılması gerekir. İstenen raporda bulunması gereken veriler;  toprak direnci, toprak özdirenci, toprak voltajı ve toprak gerilimidir. Ölçüm cihazının doğru verileri yansıtması ortam ölçümleri raporlarının doğru olması açısından oldukça önemlidir.

Topraklama Direnci Nasıl Ölçülür?

Topraklama direnci elektrik akımı geçerken toprağın gösterdiği dirençtir. Toprağın direnç katsayısı meger cihazı ile ölçülür. Toprağın özgül direnci coğrafi özelliklere değişmektedir. İşletmelerde yüksek voltajda kullanılan elektrik topraklama sisteminin sürekli akışı karşılaması gerekir. Topraklama direnci nasıl ölçülür sorusunun yanıtını verirken bu ölçümlerin sadece bu alanda uzman kişiler tarafından yapılabileceğini de belirtelim. Direnç ölçümü toprağın iletkenlik değerlerinin anlaşılmasını sağlar.

Toprağın öz direnci 1 metrekare topraktaki iletkenlik direncidir. Toprağın öz direncinin değerini toprağın yapısı ve nem oranı belirler. Toprak direncinin ölçülmesinde kullanılan en yaygın yöntem iki kazıklı ölçüm adı verilen yöntemdir. C ve P elektrotlarının toprağa belli bir mesafede çakılmasıyla gerçekleştirilir. Başka bir ölçüm yöntemi de 4 kazıklı olan ölçüm yöntemidir. Toprak megeri ile hassas ölçüm ise milimetrik hassaslıkları ölçer. Toprak direncinin toprak tipine göre belli bir değer aralığında olması gerekir. Toprak direncini etkileyen faktörler bu değerleri değiştirebilir.

Toprak direncini bölgedeki bitkisel yapılar etkileyebilir. Toprağın nemlilik oranı ve toprak altına döşenen borular da topraklama direncini etkileyen önemli faktörlerdir. Toprağın iletkenlik ve direnç özelliklerini olumsuz etkileyen durumlardan kaçınmak gerekir.

Periyodik kontrol sırasında bu tür durumlar tespit edilerek uygun toprak direnci için gerekli koşullar yaratılır. Elektrik akımı için yeterli alan olması toprak direncini düşürür ve toprak iyi bir iletken olarak işlev görür. İletkenler ile toprak arasında en uygun direnç değerleri belli standartlarla belirlenmiştir. Toprak direnci ölçüm raporu bu uygunluk için gereken yönlendirmeleri yapar.

Toprağın özgül direnci sabit olmamakla beraber kabul edilen belli değerler vardır. Topraktan geçen akım geniş bir yüzeyden geçmektedir. Toprağın özgül direncinin düşük olması akımın toprağın derinliklerine kolaylıkla ulaşmasını sağlar. Toprak direnci nem ve sıcaklıkla yakından ilişkilidir.

Özgül direnci en düşük olan toprak çeşidi bataklıktır. Toprağın iyi bir iletken haline gelmesi nemin yüksek olmasına bağlıdır. Toprak direnci ölçümleriyle toprağın iyi bir iletken olması için gereken topraklama sistemine sahip olması sağlanır. Toprak direnci ölçümleri işletmeler için can simidi görevi gören önemli periyodik kontrollerden biridir. Dipol Çevre topraklama ölçümlerinde yetkili firmadır ve teknolojik olarak donanımlı hizmet sunmaktadır.